Wachttijden in de GGZ: Actueel overzicht en tips
De wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) zijn een groot probleem in Nederland en België. Maanden wachten op hulp terwijl je klachten hebt is frustrerend en soms zelfs gevaarlijk. In dit artikel bespreken we de actuele situatie, hoe je sneller aan de beurt kunt komen, en wat je kunt doen tijdens het wachten.
Wachten is niet altijd nodig. Er zijn praktijken met kortere wachttijden. Laat ons je helpen om sneller een psychotherapeut te vinden.
Vind een psychotherapeut met korte wachttijd
Huidige situatie: Hoe lang zijn de wachttijden?
De wachttijden in de GGZ zijn de afgelopen jaren fors opgelopen. Dit komt door een combinatie van factoren: meer vraag naar hulp, personeelstekorten, en complexere problematiek. Hieronder een overzicht van gemiddelde wachttijden.
Gemiddelde wachttijden (2025)
Let op: wachttijden variëren sterk per regio en aanbieder. In de Randstad zijn wachttijden vaak langer.
Waarom zijn de wachttijden zo lang?
Er is een groot tekort aan psychologen, psychotherapeuten en psychiaters in Nederland.
Meer mensen zoeken hulp, mede door grotere openheid over mentale gezondheid en de gevolgen van de coronapandemie.
Mensen melden zich later aan, waardoor klachten ernstiger zijn en behandeling meer tijd kost.
Behandelaars besteden veel tijd aan administratie, waardoor minder tijd overblijft voor patiëntenzorg.
De Treeknorm: Je rechten
De Treeknorm is de afgesproken maximale wachttijd in de GGZ. Deze normen zijn opgesteld om patiënten te beschermen tegen te lange wachttijden.
Treeknormen GGZ
- • Aanmelding tot intake: maximaal 4 weken
- • Intake tot start behandeling: maximaal 10 weken
- • Totaal (aanmelding tot behandeling): maximaal 14 weken
Wat als de Treeknorm wordt overschreden?
Als de wachttijd langer is dan de Treeknorm, heb je rechten:
- Je mag je bij een andere aanbieder aanmelden
- Je kunt wachtlijstbemiddeling aanvragen bij je zorgverzekeraar
- Je mag naar een aanbieder buiten je regio (reiskosten voor eigen rekening)
- Bij ernstige klachten kun je de huisarts vragen om spoedzorg
Hoe kom je sneller aan de beurt?
Er zijn strategieën om de wachttijd te verkorten. Hier zijn de meest effectieve tips:
1. Meld je bij meerdere praktijken aan
Je mag je bij meerdere aanbieders tegelijk op de wachtlijst zetten. Ga naar de eerste die plek heeft en zeg bij de anderen af. Dit is toegestaan en vergroot je kansen.
2. Kies voor vrijgevestigde praktijken
Zelfstandige psychologen en psychotherapeuten hebben vaak kortere wachttijden dan grote GGZ-instellingen. Let wel: zij behandelen meestal geen zeer complexe problematiek.
3. Wees flexibel met locatie
In de Randstad zijn wachttijden vaak langer dan in andere regio's. Overweeg een praktijk iets verder weg, of kies voor online therapie.
4. Wees flexibel met tijden
Afspraken vroeg in de ochtend, tijdens lunchtijd of laat in de middag zijn vaak sneller beschikbaar. Geef aan dat je flexibel bent.
5. Vraag naar afzegplekken
Vraag of je gebeld kunt worden als er door afzeggingen eerder plek is. Sommige praktijken houden een "bellijst" bij voor last-minute plekken.
6. Overweeg online therapie
Online therapie via beeldbellen heeft vaak kortere wachttijden en is even effectief als face-to-face therapie voor veel klachten.
Wat kun je doen tijdens het wachten?
Wachten is frustrerend, maar je hoeft niet stil te zitten. Er zijn veel dingen die je in de tussentijd kunt doen:
POH-GGZ gesprekken
Bij de huisarts kun je terecht bij de Praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) voor ondersteunende gesprekken. Vaak zonder wachttijd.
Online zelfhulp
Er zijn gratis online programma's voor angst, depressie, en slaapproblemen.
Zelfhulpboeken
Boeken over CGT of mindfulness kunnen je al handvatten geven, bijvoorbeeld werken met negatieve gedachten.
Mindfulness en ontspanning
Apps zoals Headspace of Calm, of cursussen via het wijkcentrum, kunnen helpen om rust te vinden.
Lotgenotengroepen
Praten met mensen die hetzelfde meemaken kan steun bieden. Kijk bij patiëntenverenigingen of online forums.
Beweging en leefstijl
Sport, voldoende slaap en gezonde voeding hebben bewezen positief effect op mentale gezondheid.
Belangrijk
Houd contact met je huisarts tijdens het wachten. Als klachten verergeren, geef dit door. Bij acute verslechtering kan de huisarts actie ondernemen om de wachttijd te verkorten of naar crisiszorg doorverwijzen.
De rol van je zorgverzekeraar
Je zorgverzekeraar heeft zorgplicht: de verplichting om ervoor te zorgen dat je tijdig passende zorg krijgt. Je kunt hier gebruik van maken.
Wachtlijstbemiddeling
Vrijwel alle zorgverzekeraars hebben een afdeling zorgbemiddeling. Zij kunnen:
- Zoeken naar aanbieders met kortere wachttijden
- Je doorverwijzen naar gecontracteerde aanbieders buiten je regio
- In sommige gevallen niet-gecontracteerde zorg vergoeden
Bel de klantenservice van je zorgverzekeraar en vraag naar zorgbemiddeling. Leg uit dat de wachttijd de Treeknorm overschrijdt en dat je hulp nodig hebt.
Lees meer over vergoeding van psychotherapie in ons uitgebreide artikel.
Alternatieven voor de wachtlijst
Naast de traditionele GGZ zijn er alternatieven die sneller beschikbaar kunnen zijn:
Online therapie platforms
Platforms die online therapie aanbieden hebben vaak kortere wachttijden. Je krijgt dezelfde kwaliteit behandeling via beeldbellen.
Particuliere psychologen
Zonder verwijzing en vergoeding kun je soms sneller terecht. Dit kost €80-150 per sessie, maar geeft wel directe toegang tot zorg.
Welzijnswerk en maatschappelijk werk
Voor praktische problemen of lichte klachten kun je vaak snel terecht bij het maatschappelijk werk of wijkteam.
Groepstherapie of cursussen
Sommige praktijken bieden groepsbehandelingen aan met kortere wachttijden dan individuele therapie.
Bij crisis: Wacht niet
Krijg je direct hulp nodig?
Bij een crisis hoef je niet te wachten op de wachtlijst. Neem direct contact op met:
- • Huisarts (of huisartsenpost): Altijd bereikbaar, kan spoedzorg regelen
- • 113 Zelfmoordpreventie: 0800-0113 of 113.nl (24/7)
- • Crisislijn GGZ: Via je huisarts of huisartsenpost
- • Spoedeisende hulp: Bij direct gevaar
Wachttijden gelden niet voor crisisszorg. Bij ernstige klachten, suïcidale gedachten of acuut gevaar word je direct gezien.
Veelgestelde vragen
Hoe lang zijn de wachttijden in de GGZ?
In de basis GGZ 6-12 weken, in de specialistische GGZ 3-6 maanden of langer. Vrijgevestigde praktijken hebben vaak kortere wachttijden (4-10 weken).
Wat is de Treeknorm?
De maximaal aanvaardbare wachttijd: 4 weken tot intake, 10 weken tot behandeling, totaal 14 weken. Bij overschrijding heb je recht op alternatieven.
Hoe kom ik sneller aan de beurt?
Meld je bij meerdere praktijken aan, kies vrijgevestigde praktijken, wees flexibel met locatie/tijd, vraag naar afzegplekken, of overweeg online therapie.
Wat kan ik doen tijdens het wachten?
Gesprekken bij de POH-GGZ, online zelfhulp, zelfhulpboeken, mindfulness, lotgenotengroepen, en gezonde leefstijl kunnen helpen tijdens de wachttijd.
Kan mijn zorgverzekeraar helpen?
Ja, via wachtlijstbemiddeling. Bel de klantenservice en vraag naar zorgbemiddeling - zij kunnen helpen een aanbieder met kortere wachttijd te vinden.
Zijn wachttijden bij vrijgevestigden korter?
Ja, vaak wel. Vrijgevestigde psychologen en psychotherapeuten zijn flexibeler dan grote instellingen. Ze bieden echter niet altijd zeer specialistische zorg.
Niet langer wachten dan nodig
Vind een psychotherapeut met korte wachttijd bij jou in de buurt.
Vind een Psychotherapeut